„Światło, kolor, wiatr, woda, natura i nadbużańska architektura o każdej porze roku wchodzą w dialog, kreują sytuacje i obrazy. I nieustająco inspirują. Może kiedyś napiszę powieść o mieszkańcach domu, który skrywał się pomiędzy drzewami za wałem, niemal nad samą rzeką. Był niewielki. Drewniana dwuizbowa chata, której serce stanowił kaflowy piec. Komin jeszcze stoi. Ściany domu padły po kolei pod brzemieniem lat. Za to doskonale zachowała się potężna ziemianka. Dziś teren wokół domu wzięły we władanie rośliny. Bujnie rozrasta się bez, z roku na rok gęstszy, w maju pachnie wprost ogłuszająco.
Przed ruiną stoi tablica informująca, że teren jest własnością prywatną, ale nigdy tam nikogo nie widziałam. Zawsze mnie zastanawiało, jak mieszkańcom udawało się uniknąć wielkiej wody. Wiosną, gdy rzeka rozlewała się szeroko, musiała podchodzić też pod ten dom. Wał, zbudowany jakieś cztery dekady temu, zostawił dom po stronie wody, ale woda jakimś cudem go oszczędzała. Nie oszczędził go czas. Jego mieszkańcy dawno stąd odeszli. Nie ma już Niemców, Sowietów, partyzantów. Pierwsi uczniowie wiejskiej szkółki stali się częścią lokalnej historii. Z jednym wyjątkiem nie ma też widoków takich jak ten, który zapisał w swoich wspomnieniach Stefan Pawluk:
Bydło wypuszczane z obór idzie prosto do Bugu, wchodzi do wody coraz głębiej, widać, jak zanurzają się brzuchy, potem widać tylko grzbiety, a za chwilę rogate łby pozostają na wodzie. Oddalają się, a po pewnym czasie wypływają już na drugim brzegu, wychodzą na pastwisko, gdzie przebywają cały dzień. Przed wieczorem droga powrotna w takim samym porządku, przy akompaniamencie porykiwań i beczenia młodych cieląt.
Widok niegdyś powszechny. Dziś tylko jeden gospodarz pozwala swoim krowom na pływanie w Bugu. Wyobrażam sobie, jak szczęśliwe muszą być jego zwierzęta.
Bo nadbużański świat się zmienia. To nieuchronna kolej rzeczy. Tylko Bug niezmiennie, cierpliwie, nieprzerwanie od tysięcy lat żłobi swoimi wodami głęboką, rozległą dolinę. Rzeka przedwieczna, wszystko pamiętająca. Trwa. Ale czy będzie trwać wiecznie?”.
FRAGMENT KSIĄŻKI
„Bug z Tobą. Historie o życiu i śmierci na wsi nadbużańskiego Podlasia”
Suwałki 2024
Wydawnictwo Paśny Buriat
Książka dostępna na stronie https://pasnyburiat.pl/produkt/dorota-filipiak-bug-z-toba-historie-o-zyciu-i-smierci-na-wsi-nadbuzanskiego-podlasia/